یکی از ارکان آیین مهرپرستی بر شکست ناپذیر بودن و جاودانگی پدیده ها استوار بوده است. مهرپرستان معتقد بوده اند که خورشید شکست ناپذیر و جاودانه است و همین مساله شکست ناپذیری و جاودانگی است که انسان را به سوی تقدیس کوهها می کشانده است. از اینجاست که مهرپرستان عقیده داشته اند که مهر از سنگ متولد شده زیرا شکست ناپذیر و جاودانه است و در هر حال مسئله جاودانگی در تمام فرهنگ میترا به چشم می خورد. از این جهت است که معماری صخره ای را می توان به مهرپرستان ایران نسبت داد زیرا معماری صخره ای نیز جاودان باقی می ماند.

دکتر غلامعلی همایون در بیان معماری صخره ای میمند می نویسد:((...مهرپرستان بدون شک در حوالی فارس و کرمان نیز مهرابه هایی داشته اند))، وی در بیان ارتباط معماری صخره ای میمند و آیین مهرپرستی می نویسد:((... معماران و حجاران میمندی که شاید آیین مهرپرستی داشته اند در کمال قدرت، معتقدات مربوط به آیین خود را در معماری یعنی مساکن خود پیاده نموده اند، می دانیم نیروی مبارزه و سرسختی یکی از اصول آیین مهرپرستی است.))، او معتقد است تمامی این افکار با ساختمان مجموعه خانه های میمند تطابق دارد و این مجموعه نشان می دهد که مردمی مبارز و سرسخت و ایمان گرا در ساختمانش دخالت داشته اند، معماران و حجاران میمندی معتقد بوده اند که طبیعت یعنی کوه و صخره شکست ناپذیرند و باید در شکم طبیعت زندگی کنند. انسان میمندی می خواسته است به وسیله کار پر زحمت و پر ارزش خود یعنی کندن کوه و صخره تسلط خود را بر طبیعت نشان دهد.

رستوران سنتي روستاي تاريخي ميمند در يكي از خانه‌هاي دستكند این روستا قرار دارد. مبلمان رستوران(سفره سرا) به شيوه كاملا سنتي و برگرفته از طبيعت و معماري تاريخي روستا ساخته‌شده‌ و ميزهاي رستوران سنگ و پايه چوبي دارد، يكي از گبه‌ها براي شستن ظروف رستوران آماده شده است. اين ساختمان نزديک حسينيه تاريخي روستا قرار دارد كه مي‌تواند به مسجد و حسينيه سرويس دهد. لازم به ذکر است فقط غذاهای محلی در این سفره سرا ارائه می شود. همچنین بازارچه‌هايي موقتي براي اسكان فروشنده‌هاي محلي در ورودي روستا و مسير گردشگري تدارک ديده شده تا فروشنده‌ها بتوانند صنايع دستي روستا را به گردشگران عرضه كنند. در ضمن تابلو راهنما در سطح روستا و در قسمت مختلف آن مثل موزه، حمام و مدرسه نصب شده است تا گردشگران بتوانند اطلاعات لازم را به دست بياورند

در بیان فلسفه معماری صخره ای گفته اند که بر اساس معتقدات خاصی بوجود آمده است، در فرهنگ ملل قدیم کوه عنصری مقدس و مورد احترام بوده است و نقش مهمی در مراسم و آداب مذهبی داشته است. اکثریت مهمی از اقوام معتقد بوده اند که جایگاه خدایان بر فراز کوههای بلند و خوش منظر بوده است. گروهی از ملتها مراسم ستایش خدایان را در ستیغ کوهها و جاهای بلند انجام می دادند. مانند بابلیان که جایگاه اصلی مردوک را بالای کوه می دانسته اند. یونانیان باستان نیز کوه آلپ را محل اجتماع خدایان می دانسته اند. یکی از ادیان و عقاید کهن که در ازمنه باستان در نزد قبایل قدیم آرین به ظهور رسید و طی مرور ایام تکامل بسیار حاصل کرد آیین مهرپرستی یا پرستش میترا است. در اوستا از میترا مانند خدای مقتدر و قهار و جنگ آور نام برده شده که به اهورمزد یاری می رساند تا بر اهریمن پیروز گردد. به عقیده پیروان میترا، خدای مهر(خورشید) روزی به صورت آدمی در غار، از کوهی بصورت صخره صما ظهور خواهد کرد. چون ابتدای ظهور میترا در غاری در کوه بود از این رو از آن پس پیروان میترا معبدهایی برای خود درون حفره کوهها یا در دل دخمه ها بر پا می کنند و در آنجا به عبادت پرداخته و به میترا قیام می نمایند. این عقاید بر روی فلات ایران بیشتر از نواحی دیگر اشاعه داشت. بعضی از ادیان ایرانی چون مهرپرستی و زرتشتی ارتباط مستقیم را با تقدیس کوه آشکار می دارند. آیین مهرپرستی سالها پیش از  آیین زرتشتی پدید آمده و از فرهنگ اقوام آریایی محسوب می شود.

ادامه دارد...

سرزمین کهن ما جاذبه‌هاي گردشگري بی شماری داراست که گردشگران داخلی و خارجی در بازدید از آنها به وجد آمده اند. جدا از جاذبه‌هاي تاريخي كه در نوع خود در سطح جهاني بي‌نظير هستند، وجود برخي موهبت‌هاي طبيعي چون روستاهاي تاريخي و شگرف، هر كدام در نوبه خود مي‌تواند توريسم اين كشور را با تحولي بزرگ روبرور سازد. موهبت‌هايي كه اگر تنها اندکی از آن را كشورهاي ديگر داشتند، با شتابي كه اكنون در برنامه‌ريزي‌هاي توريسم آن‌ها به چشم مي‌خورد، معلوم نبود كه با صنعت گردشگري چه مي‌كردند. روستاي ميمند واقع در استان كرمان تنها يک نمونه از اين جاذبه‌هاي گردشگري است. میمند از معدود موارد معماري صخره‌اي است كه به شكلي گسترده در تمامي ساختار روستا استفاده شده است. نمونه‌هاي معماري صخره‌اي هرچند كه در ديگر كشورها نيز به طور معدودي به چشم مي‌خورند؛ اما هيچكدام جاذبه‌هاي فرهنگي، تاريخي و گردشگري ميمند را ندارند. اینجا پس از ده هزار سال، زندگي هنوز معنا و بافت خود را از دست نداده است. اما آنچه که دوستداران تاریخ کهن ایران زمین و به ویژه فرزندان این دیار را نگران کرده، علیرغم تلاش خستگی ناپذیر عزیزانمان در پایگاه میمند، عدم معرفی مناسب این سند تاریخی می باشد. نبود یک سایت رسمی جهت شناسایی این اثر ارزشمند به جهانیان و حتی ایرانیان دلیل این ادعاست. لذا از تمامی اهل خرد و اندیشه تقاضا دارم این مجموعه را با ارائه راهکارهای خود در جهت معرفی بهتر روستای تاریخی میمند همراهی نمایند.

محصول لبني بسيار خوشمزه ايست كه  در اين روستا توليد ميشود ، دوغی که جوشانیده میشود حاصل از شیر میش و بز است که ماست آن در داخل مشکهایی که از پوست( فقط گوسفند) ساخته شده اند به کمک دست زده شده و کره(مسکه،به فتحه "م" ) آن گرفته میشود و دوغ حاصل را در داخل ظرف مسی بزرگی(سطل، به کسر "س" و فتح "ط"و سکون"ل") میریزند و با آتش کم کم حرارت میدهند.
در حین جوشانیدن دوغ با استفاده از "شپو"( ،فتح"ش"و سکون"پ"وصدای"او"،که بر شاخه های بوته های بیابانی که چوب محکمی دارند ،دسته ای از چوب میبندند که مشابه جاروی رفتگران میشود.) اقدام به همزدن دوغ کرده و از سررفتن آن جلوگیری میکنند و این کار را تا غلیظ شدن دوغ ادامه .که "طردوغ"(به کسر"ط"وسکون"ر") گفته می شود .که پس از سرد شدن به آن داروهای گیاهی مثل قلمفر(میخک)، سیاهدانه،شمبری، به ضم"ش"(تخم شنبلیله) که بایستی بوداده شوندو به همراه نمک، داخل مشکهای اسپاری ریخته شده و مشکها را روی مشکدانی میگذارند. (با روی هم گذاشتن بوته های بیابانی خاص(که مخصوص این منطقه است )به شکل دایره وار مشکدانی را درست میکنند. برای مدت (حدود دوماه )مشکها را روی این بوته ها قرار داده و در طول مدت روز روی آنها را با فرشهای مخصوصی که از ضایعات پارچه و لباس میبافند،می پوشانند که به آنها ( "مخشیف"،به فتح"م") گفته
میشود و در شب نیز روی مشکها را بر میدارند تا مشکها خنک بمانند و در این مدت به مشکها دوغ و یا ماست نیز اضافه میکنند تا که اسپار برسد.لازم به ذکر است که در طول این مدت نمک اضافی موجود در اسپار به همراه مقداری از آب موجود در اسپار از بدنه مشک به بیرون نفوذ پیدا کرده و باعث میگردد که اسپارکاملا خوشمزه ودلچسب گردد.و این ماده غذایی بی نظیردر طول فصل سرما بر سر سفره اکثر در مردم این دیار چشم میخورد.

روستاي صخر‌ه‌اي ميمند از كهن‌ترين سكونت‌هاي بشري در ايران و جهان است كه قدمت آن را تا 12 هزار سال تخمين زده‌اند. نقوش 10 هزار ساله و سفالهاي 6 هزار ساله از جمله اسناد به دست آمده‌اي هستند كه بر قدمت باستاني روستاي صخره‌اي ميمند گواهي مي‌دهند. منازل مسكوني اين روستاي صخره‌اي، منازلي غار مانند هستند كه در انتهاي كيچه‌ها (كوچه‌ها) كه در دل شيب‌دار تپه‌ها به عمق فرو رفته‌اند، ايجاد شده است. مدرسه قديمي، حمام، حسينه، مسجد، آتشكده و معبد اوستا، همگي با تيشه عزم و همت اراده نيكانمان در دل اين صخره‌ها تراشيده شده‌اند. اين روستا در 3۰ كيلومتري شهر بابک قرار داشته و جاده آسفالته اين روستا از مسيري داراي مناظر طبيعي زيبا و چشم نواز مي‌گذرد. در كنار اين روستا، فضاي اقامتي مناسب ساخته شده و بدين ترتيب گردشگران امكان توقف و اقامت شبانه را دارند.

حسن محرابی/جام جم

شهربابک در یک نگاه: روستاي باستاني ميمند در30 كيلومتري شهربابک در استان كرمان قرار دارد. ميمند، هزاره هاي پيش توسط ساكنان آن در دل كوه حفر شده است. ساكنان اين روستاي تاريخي هنوز با وجود گذشت چند هزار سال از ساخت آن در درون حفره هايي زندگي مي كنند كه پنجره و دودكش ندارد ساكنان اين روستا داراي آداب و رسوم خاص هستند و در زبان و گويش آنها هنوز كلمات پهلوي ساساني ديده مي شود. اين روستا در منطقه ويژه از نظر طبيعي جاي گرفته است.

  استکوچيرو ماتسورا مدير کل يونسکو: "اهميت منظر فرهنگي روستاي تاريخي ميمند به خاطر آثار تاريخي دست نخورده در طول تاريخ است."

اين روستا هفتمين منظر فرهنگي ـ طبيعي و تاريخي جهان است كه جايزه مركوري را دريافت كرده است. 

اين روستا نه تنها يک ميراث چند هزارساله را در خودش حفظ كرده است بلكه مجموعه اي از همزيستي بين طبيعت، معماري، سنت، تاريخ، فرهنگ و نحوه زيست مردم را به لحاظ ميراث تاريخي و فرهنگي درخودش به يادگار گذاشته است.

ميمند داراي  400 خانه و بيش از 2000 اتاق است. هر كيچه يا كوچه 17 اتاق دارد. بقاياي آتشكده در آن ديده مي شود. پيدا شدن 903 واژه ساساني در جريان تحقيقات در ميمند نشان مي‌ دهد كه اين روستا پس از ورود اعراب به ايران هرگز تسليم نشد و در جنگ هاي مختلفي كه در اين منطقه روي داده هرگز اعراب موفق به تصرف ميمند نشدند و فقط به نابودي شهربابک اكتفا كردند مستندات تاريخي نشان مي دهد يزدگرد سوم موقع فرار از دست اعراب از فارس به شهربابک و سپس  به ميمند پناه برده است. زبان و گويش مردم ميمند دجار تغيير نشده و مردم آن هنوز از واژه هاي مخصوص دوره ساساني استفاده مي كنند.
اين 903 واژه فارسي پهلوي ساساني توسط كارشناسان امور حفاظتي و مرمت روستاي باستاني ميمند در جريان گفت و گو با مردم اين منطقه به دست آمده و درحال دسته بندي هستند. معماري اين روستا در حقيقت نيروي اسرارآميزي است كه قدرت هنري انسان هاي ده هزار سال پيش را بازگو مي كند. اين دهكده داراي قدمتي چندين هزار ساله است كه از شگفتي هاي جهان به شمار مي رود. در اين دهكده دهها كوچه(کیچه) درون سنگ حفر گرديده كه در داخل هر كیچه 17 اطاق قرار دارد . كیچه ها به طور مورب در ۵ طبقه طوري روي يكديگر قرار گرفته كه از نظر معماري بسيار دقيق و قابل توجه است. اين روستا داراي مدرسه٬ حمام٬ مسجد و حسينيه مي باشد كه همگي آنها در كوه حفر شده است . 

اگر بخواهیم از مواد غذایی که خاص این منطقه میباشد، نام ببریم میتوان از "قرمه" نام برد که آن هم بر روش خاصی فراهم گردیده و مهیا می شود. در زمانی که نه از یخچال و برق اثری بود و نه این امکان وجود داشت که در فصل زمستان به گوشت تازه دسترسی پیدا کنند راه چاره این بود که گوشت را قرمه کنند. گوسفندانی را که در طول فصل تابستان بعنوان پرواری نگهداشته میشود در اواسط فصل پاییز ، سر بریده و پس از اینکه پوست آنها را برای ساختن مشک به صورت خیکی میکنند، لاشه ها را تمیز کرده و در سایه دایمی راهروها از سقف می آویزند تا برای یک شب، بقول معروف در اثر سرما لاشه ها ببندند. که این لاشه ها را قبل از طلوع آفتاب کاملاً خرد کرده و قیمه قیمه میکنند.سطل(به کسر"س"وفتح"ط"وسکون"ل") را روی آتش گذاشته و گوشتها و استخوانها و چربیها را با هم در داخل آن میریزند و زیر آن را آتش میکنند و مقداری نمک هم به آن اضافه کرده و متناسب با مقدار گوشت مقداری آب نیز به آن می افزایند. کم کم چربیها به صورت مایع در آمده و داخل آب موجود در داخل سطل پراکنده میشوند که به این حالت"اوغونی شدن "قرمه میگویند و در این زمان نان های محلی(نان تابه) را داخل ظرف انداخته و پس از چند دقیقه بیرون آورده و به همراه مقداری از لقمه های گوشت های نیم پز بر سر سفره می نهند تا اهل منزل و تمامی افراد حاضر مورد استفاده قرار دهند .با حرارت آتش کم کم تمامی آب موجود در سطل بخار شده و به اصطلاح"گوشتها به روغن می نشینند"و دراین زمان با استفاده از "بهره"(فتح"ب")(وسیله ای فلزی به شکل کفگیرهای فعلی با دسته ای بلند که انتهای دسته آنرا آن را قطعه چوبی زده بودند تا دستشان نسوزد) مرتب گوشتها را به هم میزنند تا به ته سطل نچسبد. پس از اینکه گوشتها کاملا پخته شد و آب موجود در آنها به حداقل ممکن کاهش یافت( علامت آن این است که قورمه ها کف میکنند) قرمه آماده است.این قرمه را داخل شکمبه گوسفند که کاملاً تمیز شده، ریخته و در آنرا محکم می بندند و در گوشه ای خنک قرار داده و در طول فصل زمستان مورد استفاده قرار می دهند. در ضمن استخوانهای موجود در داخل قرمه را قبل از ریختن قرمه در داخل شکمبه گوسفند ،جدا کرده و به صورت جداگانه ای نگهداری میکنند تا مورد استفاده قرار دهند.به این روش قرمه کنی"قلیه کنی" هم گفته میشود.
این قورمه در پخت اکثر غذاها مورد استفاده قرار گرفته و خود نیز به عنوان یک غذا مصرف می شود.لازم است که قورمه به صورت قرمه(ضم"ق" )خوانده می شود.

عکس:بابک زمین

بابک زمین: از رفسنجان به سمت شهربابک حركت كرديم بعد از گذر از مس سرچشمه به سه راهي خاتون آباد رسيديم. براي رفتن به ميمند بايد راه سمت چپ (به سمت شمال)را انتخاب كرد. حدوداً 10 كيلومتر كه اين جاده را ادامه داديم، بايد وارد جاده ديگري شويم كه بعد از 8-7 كيلومتر به دو راهي ميمند مي رسيم ، علامت آن تابلو سنگي بزرگي است كه روي آن نوشته شده:"ميمند 8 كيلومتر".اين جاده به سمت شمال و دامنه كوههاي منطقه ادامه دارد. درختان بنه و درختچه هاي بادام كوهي در اين ناحيه به وفور ديده مي شوند.

روستاي ميمند در دره اي كم عمق واقع شده، خانه هاي روستا از كف دره تا داخل سنگهاي دو سمت دره قرار دارند. كوه از سنگهايي تشکيل شده است كه علي رغم سختي به شكلي است كه مي توان به كمک تيشه و قلم و چكش آن را تراشيد يا كند. به اين ترتيب خانه هايي كه در داخل اين سنگها حفر شده اند بسيارمستحكم هستند. به اين خانه ها در زبان محلي "كيچه" گفته مي شود.در ميمند حدود 370 واحد از اين خانه ها وجود دارد كه  تعداد کمی از آنها مسكوني هستند.

 اين روستا جمعيت اندکی دارد که اکثريت آن را در حال حاضر پيرمردان و پيرزنان تشكيل مي دهند،جوانان و بچه هاي روستا عمدتاً در شهر زندگي و كار مي كنند.به دليل نداشتن دانش آموز، تنها دبستان روستا مدتي است كه تعطيل و به پايگاه ميراث فرهنگي تبديل شده است. قدمت اين روستا را بيش از 3000 سال تخمين زده اند. اهالی ميمند 4 ماه از سال را در مراتع،4 ماه را در باغها و مابقی را در روستا زندگی می کنند.   

مردم اين روستا علاقه و اعتقاد خاصی به گياهان طبي و خوراكي هاي سنتي دارند. اگر زماني مهمان يك خانواده ميمندی شويد حتما با چای آلاله يا آويشن پذيرايی می شويد. گردو، بادام کوهی و بنه از محصولاتی هستند که برخی از ساکنين روستا با فروش آنها به گردشگران، کسب روزی می کنند.ما نيز توصيه می کنيم که برای برپا و زنده نگه داشتن اين روستا حتما مقداری از اين محصولات وهمچنين برخی صنايع دستی آنجا را خريداری کنيد.

ما درمهمانسرای روستا که با اتاقهای آن به سبک خانه های سنتی دردل كوه قرار داشتند، مستقر شديم.اتاقهای اين مهمانسرا كه بسيار خوب تجهيز شده اند ،شكل سنتي خود را حفظ كرده و اقامت در آنها علي رغم حس زندگي در يك منزل روستايي ،بسيار راحت است.

اين روستا دو سرويس  بهداشتي عمومي دارد كه يكي در وسط روستا و ديگري در نزديكي مهمانسرا قرار دارند. هر دو با سنگ و مصالح سنتي روستا ساخته شده اند ولي بسيار مرتب و تميز هستند. همچنين به سيستم آب گرم هم مجهزند.

رستوران نيز ۵ اتاق پذيرايي دارد كه در 3 تا از اين اتاقها ميزهاي سنگي با صندلي هايي از تنه درخت قرار دارد و در دو اتاق ديگر زيلويي پهن است و مهمانها بايد بر روي زمين بنشينند. در دکوراسیون داخلی این اتاقها وسواس خاصی به کار رفته است و سعی شده تا حد امکان شکل سنتی آن حفظ شود. غذاهای این رستوران عمدتاً از غذاهای محلی از قبیل آبگوشت،کشک بادمجان و... است.

روستا يک مسجد دارد که زيربنای آن حدود 120 متر است و به شکل مدور ساخته شده است. قسمت نمازخانه زنانه با نمد از مردانه جدا شده است. ارتفاع سقف آن حدود 2 متر است و سه ستون سنگی دارد.محراب مسجد هم در داخل سنگ حفر شده وارتفاع آن حدود يک متر است. ديوارها وسقف مسجد برخلاف ساير خانه های روستايی سفيد رنگ است،گفته می شود دليل اصلی آن اين است که در آنجا تاکنون آتشی روشن نشده است. در ديوارهای سنگی آن طاقچه هايی کنده شده که از آنها برای گذاشتن کفش، کتاب و چراغ استفاده می شود. کف مسجد نيز با قالی های ميمندی مفروش شده است.

  حسينيه روستا که از آن در مراسم مذهبی و خصوصا ايام محرم استفاده می شود تقريباً در وسط روستا قرار دارد و حدودا 200 متر مربع زيربنا و 4 ستون دارد. ارتفاع آن از کف حدودا 80/1 تا 30/2 متر است. آنچه مشخص است اين است که  حسينيه به تدريج بزرگ شده است و استنباط می شود که با توجه به نياز روستا برای فضای بيشتر اتاقهای خانه های مجاور به حسينيه الحاق شده است. گفته می شود که منبر حسينيه قبلاسنگی بوده ولی با از بين رفتن آن منبری چوبی جايگزين آن شده است.

حمام روستا ساختاری جالب دارد و مثل ساير خانه های روستا در سنگ ساخته شده است. فضای داخلی مشتمل بر راهرو ، رختکن، گرمخانه و خزينه است که با استفاده از سنگ لاشه و ملاط ساروج از هم سوا شده اند. با گذر از ورودی حمام به رختکن می رسد که در وسط آن حوضی به عنوان پاشويه وجود دارد. گرمخانه  در کنار خزينه قرار دارد و برای برداشتن آب از آن جهت شست و شو، حوضچه کوچکی دارد.آب خزينه از چشمه ای در نزديکی حمام تامين می شود.تون حمام که مسير ورودی آن ، خارج از حمام است در زير خزينه قرار دارد. برای تامين نور کافی ، از سنگ مرمر بزرگی استفاده شده که در سقف حمام قرار داشته است. اين سنگ که به خاطر شفافيت آن نور تا حدی از آن عبور می کرده به مرور زمان از بين رفته و اثری از آن ديده نمی شود.

اداره ميراث فرهنگي در يکي از همين خانه ها موزه اي داير کرده که علاوه بر آشنا کردن بازديدگنندگان با فرهنگ و گذشته روستا، تعدادی از وسايل و ابزارآلاتي که به شکل سنتي در آنجا استفاده مي شده يا مي شود را به نمايش گذاشته است.

طبيعت اطراف ميمند نيز بسيار ديدنی و جذاب است.می توان با چند ساعت پياده روی از اشکفت لاشکورگوئيه و همچنين از صخره متخلخل تيرخورين بازديد کرد.

روستای ميمند روستايی باستانی است که در فهرست آثار ملی ما ثبت شده است و درصورت همتی جمعی می توان چون روستای کاپادوکيه در ترکيه آن را در ليست آثار ميراث جهانی نيز ثبت کرد.اين روستا به دليل شرايط طبيعی، فرهنگی و تاريخی منحصر به فردش موفق شده هفتمين جايزه مرکوری را به خود اختصاص دهد.اين جايزه را دولت يونان( با همکاری يونسکو و شورای حفاظت از بناهای تاريخی) به پاس از خدمات ملينا مرکوری هر ساله به آثار ويژه ای که  دارای شرايط منحصر به فردی باشند اهدا می کند.

کانون گردشگران جوان ايران در راستای برنامه های فرهنگی خود از اين سفر به بعد تصميم گرفته که برای اعتلای فرهنگ کتابخوانی و افزايش دانش کودکان روستايی، پروژه کتاب در کوله پشتی را اجرا کند. روستای خاتون آباد از توابع شهرستان شهربابک، نخستين روستايی بود که کتابهای تهيه شده به آنجا برده شد. اين روستا با حدود۵000 نفرجمعيت دارای دبستان و راهنمايی دخترانه و پسرانه است. طبق هماهنگی که با آقای محمدی(مدير دبستان پسرانه)و آقای موسويان(دبير مدرسه راهنمايی) به عمل آمد.4۵0 جلد کتاب با بيش از 3۵0 عنوان به اين دو مدرسه تحويل داده شد و قرار شد ترتيبی اتخاذ شود تا دانش آموزان مدارس دخترانه هم از اين مجموعه استفاده کنند.

لازم به ذکر است عناوين کتابهای تهيه شده عمدتاً با مشورت خبرگان تعليم و تربيت کودکان و نوجوانان تهيه شده است. کانون در نظر دارد با حفظ اهداف تعيين شده، سايرموسسات مرتبط و علاقه مند به اين پروژه را به کار گيرد.